Climate Action Wales Logo

Cyhoeddi yn gyntaf: 2 Mawrth 2026 -

Wedi diweddaru: 2 Mawrth 2026 -

Gwiriwyd gan ein Panel Golygyddol

Pum ffordd hawdd o leihau ynni wrth goginio

Arferion syml sy'n gostwng costau, arbed amser, a lleihau eich ôl troed amgylcheddol

Yn y canllaw hwn byddwch chi'n dysgu sut i:

  • Lleihau eich defnydd o ynni coginio

  • Gostwng biliau cartref

  • Lleihau gwastraff bwyd ac ynni

  • Goginio'n fwy effeithlon o ddydd i ddydd

Pam mae lleihau ynni wrth goginio yn bwysig

Nid dim ond mater o ddefnyddio bwyd dros ben yw lleihau gwastraff yn y gegin - mae hefyd yn ymwneud â'r ynni rydyn ni'n ei ddefnyddio i goginio’n bwyd. Gyda chostau aelwydydd yn cynyddu ac effeithiau tanwyddau ffosil ar yr hinsawdd, gall fod yn fwy effeithlon o ran ynni yn y gegin wneud gwahaniaeth mawr.

Er bod newid i dariff ynni adnewyddadwy yn ddelfrydol, nid oes angen teclynnau newydd nac offer o'r radd flaenaf i arbed ynni. Mewn gwirionedd, mae rhai o'r triciau arbed ynni mwyaf effeithiol yn rhad ac am ddim. Trwy fod yn fwy ymwybodol o sut rydyn ni’n coginio, gallwn leihau ein biliau ynni, lleihau gwastraff, a gwneud bywyd bob dydd ychydig yn haws.

Dyma bum ffordd syml, gost-effeithiol o arbed ynni wrth goginio:

1. Bwyta'n amrwd yn amlach

Nid oes angen i chi goginio pob rhan o bob pryd. Mae ychwanegu elfen amrwd yn faethlon, yn adfywiol ac nid yw’n defnyddio unrhyw ynni.

Ceisiwch wneud y canlynol:

  • Cyfnewid pryd ochr wedi'i goginio am salad amrwd

  • Troi tatws dros ben yn salad tatws oer

  • Defnyddio pasta neu reis dros ben mewn pryd ochr oer gyda pherlysiau a llysiau tymhorol

Mae prydau amrwd yn gyflym i'w paratoi, yn defnyddio llai o ynni, ac yn eich helpu i gael mwy o brydau o'r hyn sydd gennych chi eisoes.

2. Dewiswch dop y stof

Er mai’r microdon fel arfer yw'r dewis mwyaf effeithlon o ran ynni, dydyn nhw ddim bob amser yn ymarferol wrth goginio sawl elfen ar y tro. Pan fydd hynny'n wir, dewiswch dop y stof yn lle'r popty.

Tips arbed ynni:

  • Defnyddiwch bot sy'n ffitio cylch yr hob

  • Defnyddiwch gaead i ddal y gwres bob tro

  • Pan fydd eich bwyd yn cyrraedd y tymheredd, trowch y gwres i lawr — mae mudferwi yn ddigon ar gyfer y rhan fwyaf o brydau

Gall yr addasiadau bach hyn leihau’r ynni yr ydych chi’n ei ddefnyddio’n sylweddol.

3. Defnyddiwch bopty araf neu sosban frys

Os gallwch chi fuddsoddi mewn dim ond un offer arbed ynni, dewiswch bopty araf neu sosban frys. Mae'r ddau yn defnyddio ychydig iawn o ynni.

  • Mae poptai araf yn defnyddio dim ond ychydig mwy o bŵer na bwlb golau

  • Mae sosbenni brys yn lleihau'r amser coginio yn sylweddol

Maen nhw'n berffaith ar gyfer stiw, cawl, cyri a choginio swp — ac maen nhw'n eich rhyddhau chi i fwrw ymlaen â'ch diwrnod.

Batch cooked bean chilli in a slow cooker

4. Coginio swp i arbed amser ac ynni

Coginio swp yw un o'r ffyrdd mwyaf effeithiol o ddefnyddio llai o ynni yn y gegin. Mae coginio unwaith ond cynhyrchu nifer o brydau yn golygu mai dim ond unwaith y byddwch chi'n cynhesu offer.

Dewisiadau gwych ar gyfer coginio swp:

  • Tsili

  • Cawl tymhorol

  • Stiw

  • Saws pasta

Defnyddiwch eich microdon i ailgynhesu dognau, mae'n un o'r ffyrdd mwyaf effeithlon o gynhesu bwyd.

Un o fy ffefrynnau personol i ar gyfer coginio swp yw stiw ffa borlotti gyda pesto pen moron, blasus a fforddiadwy.

5. Defnyddiwch eich popty yn ddoeth

Os ydych chi'n defnyddio'r popty, gwnewch iddo weithio mor effeithlon â phosibl.

Tips gwych wrth ddefnyddio’r popty:

  • Llenwch y popty — coginiwch sawl pryd o fwyd ar yr un pryd

  • Ceisiwch osgoi agor y drws yn ddiangen (bob tro y byddwch yn gwneud hynny, bydd gwres yn dianc)

  • Cadwch ddrws y popty yn lân er mwyn gallu gweld y bwyd heb ei agor

  • Os oes gennych bopty trydan, diffoddwch y gwres 10 munud cyn y diwedd — bydd yn aros yn ddigon poeth i orffen coginio

Mae'r arferion syml hyn yn helpu i ddefnyddio llai o ynni heb newid eich trefn arferol.

Mae newidiadau bach yn gwneud gwahaniaeth mawr

Nid oes angen offer drud arnoch i goginio'n fwy effeithlon. Trwy fod yn ymwybodol o sut rydych chi'n cynhesu, coginio a storio'ch bwyd, gallwch wneud y canlynol:

  • Lleihau eich biliau ynni

  • Lleihau gwastraff yr aelwyd

  • Arbed amser

  • Gwneud amser bwyd yn haws

Eisiau mwy o syniadau syml sy'n helpu eich waled a'r blaned?

Darllenwch ein canllawiau ar sut i leihau gwastraff bwyd a sut i leihau gwastraff pecynnu am fwy o tips bob dydd sy'n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol.

I gael rhagor o gymorth neu gyngor ffoniwch

0300 0604400

Ymunwch â ni ar y cyfryngau cymdeithasol