Egluro’r cap ar brisiau ynni – cymorth i gadw biliau'n isel

Os ydych chi'n poeni am dalu eich bil ynni, dydych chi ddim ar eich pen eich hun: mae’n galed ar gartrefi ledled Cymru. Gwelodd yr argyfwng ynni, a ysgogwyd yn rhannol gan ymosodiad Rwsia ar Wcráin yn 2022, brisiau ynni yn cynyddu’n sydyn. Hyd yn oed o mis Ionawr i mis Mawrth 2026, mae'r bil ynni tanwydd deuol blynyddol ar gyfer cartref nodweddiadol dros £500 yn fwy nag yr oedd yng ngaeaf 2020-21.

Ond mae uchafswm y gall eich cyflenwr ynni ei godi arnoch am bob uned o nwy neu drydan rydych chi'n ei ddefnyddio. Gelwir hwn y cap ar brisiau ynni.

Rydym ni yma i esbonio beth yw'r cap ar brisiau ynni a beth mae'n ei olygu i chi a'ch biliau ynni.

Beth yw'r cap ar brisiau ynni?

Mae'r cap ar brisiau ynni yn gosod uchafswm y gall cyflenwr ynni godi arnoch am bob uned o nwy a thrydan rydych chi'n ei defnyddio. Mae'n cynnwys:

• Tâl sefydlog: swm sefydlog dyddiol y mae'n rhaid i chi ei dalu ni waeth faint o ynni rydych chi'n ei ddefnyddio.

  Pris uned: pris pob uned o nwy a thrydan rydych chi'n ei defnyddio mewn ceiniog fesul cilowat oriau (c/kWh).

Ofgem, rheoleiddiwr ynni'r DU, sy’n gosod y cap ar brisiau i amddiffyn pobl rhag 'cosb teyrngarwch.' Gyda llawer o gartrefi nad ydynt yn newid cyflenwyr i gael y fargen orau, gwthiodd rhai cwmnïau ynni eu prisiau i fyny. Roedd cyflwyno'r cap ar brisiau yn cyfyngu ar yr hyn y gallai cyflenwyr ei godi.

Mae Ofgem yn diweddaru'r cap ar brisiau bob tri mis. Y cap ar brisiau cyfredol ar gyfer 1 Ionawr i 31 Mawrth 2026 yw:

• Trydan: 27.69 ceiniog fesul kWh; Tâl sefydlog dyddiol o 54.75 ceiniog

• Nwy: 5.93 ceiniog fesul kWh; Tâl sefydlog o 35.09 ceiniog

Beth mae hyn yn ei olygu i'ch biliau ynni?

Mae'r cap ar bris ynni yn cyfyngu ar y swm y gall cyflenwyr ynni ei godi ar eu tariff diofyn, sef y tariff mwyaf sylfaenol maen nhw'n ei gynnig. Yn aml mae hwn yn dariff 'amrywiol safonol', lle mae'r swm rydych chi'n ei dalu fesul uned yn newid.

Mae'r cap ar brisiau yn berthnasol i'r tariffau diofyn hyn – does dim ots sut rydych chi'n talu'ch biliau (debyd uniongyrchol neu gyda mesurydd rhagdalu, er enghraifft).

Mae'r cap ar brisiau presennol yn gwneud bil ynni ar gyfer cartref tanwydd deuol gyda defnydd nodweddiadol ym Mhrydain Fawr sy'n talu trwy ddebyd uniongyrchol tua £1,758. Os ydych chi ar fesurydd rhagdalu, mae tua £1,711. Os nad ydych chi'n talu trwy ddebyd uniongyrchol neu gyda mesurydd rhagdalu ond yn talu pan fydd eich biliau yn cyrraedd, yna mae'n gweithio allan tua £1,894.

Mae Ofgem wedi cadarnhau y bydd y cap ar bris ynni ar gyfer 1 Ebrill i Fehefin 2026 yn gostwng 7%. Bydd hyn yn gwneud biliau ynni ar gyfer cartref tanwydd deuol gyda defnydd arferol ym Mhrydain sy'n talu trwy ddebyd uniongyrchol tua £1,641. Ar gyfer mesuryddion talu ymlaen llaw, bydd yn £1,597. Ac os byddwch chi'n talu pan fydd y bil yn cyrraedd, bydd yn £1,772.

Ond cofiwch: nid dyma'r cyfanswm uchaf y byddech chi'n ei dalu gan fod y cap ar brisiau yn berthnasol i brisiau uned trydan a nwy. Rydych chi'n talu am faint o ynni rydych chi'n ei ddefnyddio, felly gallai eich bil ynni fod yn uwch neu'n is na'r symiau hyn.

Beth am dariffau eraill?

Nid yw'r cap ar brisiau ynni yn berthnasol os ydych chi ar dariff 'sefydlog', lle mae'r pris rydych chi'n ei dalu fesul uned wedi'i osod ar gyfer y contract. Nid yw ychwaith yn berthnasol i rai tariffau eraill, fel tariffau gwyrdd neu dariffau amser defnydd.

Ansicr ynghylch pa dariff rydych chi arno? Gwiriwch eich bil ynni neu siaradwch â'ch cyflenwr ynni.

Mae gan yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni ganllaw i'ch helpu i ddod o hyd i'r tariff gorau.

Pam mae prisiau ynni yn dal yn uchel?

Mae gwahanol bethau yn dylanwadu ar y cap ar brisiau ynni. Gall digwyddiadau byd-eang (fel ymosodiad Rwsia ar Wcráin) effeithio ar brisiau nwy cyfanwerthol. Gall hyn wedyn ddylanwadu ar bris trydan. Mae hyn oherwydd bod prisiau trydan yn cael eu gosod gan y ffynhonnell ynni drutaf a ddefnyddir i ddiwallu galw ynni’r wlad - gorsaf bŵer nwy fel arfer.

Ond mae'r cap ar brisiau hefyd yn ystyried 'costau nad ydynt yn gyfanwerthol' fel:

• Costau ar gyfer cynnal a chadw'r grid.

• Buddsoddi mewn ynni adnewyddadwy.

• Cefnogi aelwydydd sy'n agored i niwed.

Mae sefydliadau fel Cornwall Insight yn defnyddio'r ffactorau hyn i wneud rhagfynegiadau cap ar brisiau, ond Ofgem sy'n gosod y cap ar brisiau gwirioneddol.

Yn 2025, arhosodd y cap ar brisiau ynni yn gymharol sefydlog. Yn 2025 arhosodd biliau yn seiliedig ar y cap ar brisiau rhwng £1,700 a £1,900. Er bod Ofgem wedi cadarnhau y bydd y cap ar bris ynni yn gostwng 7% ym mis Ebrill 2026, mae amcangyfrifon yn awgrymu y disgwylir iddo aros fwy neu lai yr un fath tan ddiwedd y flwyddyn yn ôl MoneySavingExpert.

Ffyrdd o arbed arian ar eich biliau ynni

Beth bynnag yw'r cap ar bris ynni, mae yna bethau y gallwch eu gwneud ar hyn o bryd i leihau eich biliau ynni.

Ydych chi'n cael trafferth talu eich bil ynni?

Os ydych chi'n poeni am dalu eich bil ynni, mae'n bwysig gofyn am help cyn gynted ag y gallwch. Cofiwch: mae help ar gael.

Yn gyntaf, siaradwch â'ch cyflenwr ynni cyn gynted ag y gallwch. Mae rheolau Ofgem yn golygu bod yn rhaid iddynt weithio gyda chi i drefnu cynllun talu y gallwch ei fforddio.

Gallwch hefyd wirio a allwch gael cymorth ariannol i dalu eich biliau ynni. Gallai hyn fod trwy'r Cynllun Tanwydd Uniongyrchol neu drwy gael taleb tanwydd (os ydych chi ar fesurydd rhagdalu).

Mae gan wasanaeth Cyngor ar Bopeth ganllaw defnyddiol ar beth i'w wneud os ydych chi'n cael trafferth talu eich bil ynni.

Newidiadau bach, gwahaniaeth mawr

Gall newidiadau bach wneud gwahaniaeth mawr. Yn ogystal â helpu i leihau eich biliau, gallwch hefyd leihau eich ôl troed carbon trwy wneud y canlynol:

• Diffodd dyfeisiau sydd ymlaen ond ddim yn cael eu defnyddio.

• Osgoi gorlenwi'r tegell wrth wneud paned.

• Dim ond treulio pedair munud yn y gawod.

• Rhedeg llai o gylchoedd golchi dillad, a defnyddio tymheredd oerach.

Mae mwy o awgrymiadau cyflym i arbed ynni gan yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni. Gall yr awgrymiadau hyn eich helpu i arbed hyd at £351 y flwyddyn ar eich biliau ynni.

Cyngor ynni arbenigol am ddim gan Nyth

Gall cynllun Cartrefi Clyd Nyth Llywodraeth Cymru hefyd helpu. Mae Nyth yn darparu cyngor ynni diduedd am ddim i'ch helpu i leihau eich biliau ynni a gwella eich iechyd a'ch llesiant.

Gall Nyth hefyd eich helpu i ganfod a allwch gael gwelliannau effeithlonrwydd ynni cartref am ddim fel:

• Pwmp gwres

• Inswleiddio

• Paneli solar

Ers 2011, mae dros 60,000 o gartrefi yng Nghymru wedi cael gwelliannau ynni cartrefi am ddim gan Nyth. Hyd yn oed os nad ydych chi'n gymwys, gall y tîm helpu i ddod o hyd i grantiau ynni cartref eraill y gallech fod â hawl iddynt.

Gallant eich helpu i ddod o hyd i'r tariff gorau a gwneud yn siŵr eich bod chi'n cael y budd-daliadau y mae gennych hawl iddynt. Gallwch hefyd gael cyngor ar leihau eich ôl troed carbon.

Cyngor a chefnogaeth ynni am ddim gan Nyth.

Eisiau mwy o gyngor ar arbed ynni gartref?

Archwiliwch ein tips arbed ynni a sut i leihau ynni wrth goginio am fwy o awgrymiadau bob dydd sy'n gwneud gwahaniaeth.