17 ffordd hawdd o leihau gwastraff bwyd gartref

Pam mae lleihau gwastraff bwyd yn bwysig

Lleihau gwastraff bwyd yw un o'r ffyrdd symlaf o arbed arian, gwneud i’ch siopa bwyd wythnosol fynd ymhellach, ac elwa i’r eithaf o'r bwyd sydd gennych chi yn barod. Gall hyd yn oed newidiadau bach yn eich cegin eich hun wneud gwahaniaeth mawr i'ch cyllideb.

Mae'r 17 awgrym ymarferol hyn yn dangos pa mor hawdd yw hi i ddefnyddio pob tamaid bach, o groen llysiau a chrystiau bara i goesynnau perlysiau, brocoli a mwy. P'un a ydych chi eisiau gostwng eich bil bwyd, lleihau gwastraff, neu wneud i'ch coginio fynd ymhellach, bydd y syniadau hyn i greu cegin ddiwastraff yn eich helpu i wneud y mwyaf o’r hyn rydych chi eisoes wedi talu amdano.

1. Defnyddio croen llysiau

Nid oes angen plicio'r rhan fwyaf o lysiau oni bai bod y croen wedi'i niweidio. Mae croen llysiau yn llawn ffeibr a maethynnau.

Gallwch eu defnyddio i greu:

• "Sglodion" crensiog o groen llysiau wedi'u rhostio

• Stoc llysiau cartref (gallwch eu rhewi nes bod eu hangen)

2. Ailddefnyddio crystiau a hen fara

Bara yw un o'r bwydydd sy’n cael ei wastraffu fwyaf yn y DU - ond mae hen fara’n hynod hyblyg.

Rhowch gynnig ar ei ddefnyddio i wneud:

• Crŵtons

• Tost garlleg

• Briwsion bara

• Tewhau sawsiau yn naturiol

3. Coginio gyda thopiau gwreiddlysiau

Mae topiau moron, dail betys, dail rhuddygl a dail maip i gyd yn fwytadwy.

Gallwch eu defnyddio fel:

• Dewis arall yn lle sbigoglys

• Cynhwysion ar gyfer pesto, pryd tro-ffrio, cawl neu salad

4. Arbedwch groen lemonau i ychwanegu blas

Mae croen sitrws yn ychwanegu lliw ac yn lleihau gwastraff.

Mae nhw’n wych ar gyfer:

• Marmalêd

• Cacennau a bisgedi

• Gratio’r croen allanol i mewn i saws, salad a phwdin

Tip: Dewiswch sitrws organig pan fo'n bosibl.

5. Defnyddio coesynnau perlysiau meddal

Mewn bwnsiad o berlysiau, mae mwy na hanner ohono’n goesynnau - ac maen nhw'n llawn blas.

Gallwch eu defnyddio:

• Wedi'u torri'n fân fel garnais

• Mewn saws, cyri, cawl a marinâd

6. Peidiwch â chael gwared ar ddail blodfresych

Mae coesynnau a dail blodfresych yn flasus ac yn llawn maethynnau.

Gallwch eu:

• Rhostio gydag olew a halen

• Berwi, stemio neu’u ffrio fel llysiau dail gwyrdd

7. Bwyta crwyn a hadau pwmpenni a gwrdiau

Mae'r rhan fwyaf o grwyn gwrdiau yn meddalu wrth eu coginio.

Gallwch eu defnyddio:

• Wedi'u cymysgu i mewn i gawliau

• Wedi'u rhostio'n gyfan

• Rhostio’r hadau gyda halen ac olew fel byrbryd

8. Gwedd newydd ar gyw iâr sydd dros ben

Mae cyw iâr wedi'i goginio sydd dros ben yn para hyd at ddau ddiwrnod pan gaiff ei oeri yn brydlon.

Gallwch ei ddefnyddio mewn:

• Prydau troi-ffrio

• Tacos

• Stiw, pastai, cyri

9. Ailddefnyddio gwaddodion coffi

Mae gwaddodion coffi wedi’u defnyddio’n cynnwys gwrthocsidyddion a blas.

Rhowch gynnig arnyn nhw mewn:

• Brownis a chacennau coffi

• Smwddis

• Eu rhwbio ar gig

• Compost gardd

10. Aquafaba: dewis figan yn lle wyau

Mae aquafaba, yr hylif o ffacbys neu ffa wedi'u coginio, yn berffaith yn lle gwyn wyau.

Gallwch ei ddefnyddio ar gyfer:

• Meringue

• Mousse

• Mayonnaise figan

  Storio: 5 diwrnod yn yr oergell, 6 mis wedi'i rewi.

11. Coesynnau brocoli

Peidiwch â rhoi coesynnau brocoli yn y bin - maen nhw'n felys ac yn feddal ar ôl eu plicio.

Gallwch eu defnyddio mewn:

• Prydau troi-ffrio

• Mathau o golslo

• Cawl

12. Dŵr tatws

Mae'r dŵr llawn startsh sy'n weddill ar ôl berwi tatws yn hynod ddefnyddiol.

Gallwch ei ddefnyddio i:

• Dewhau sawsiau neu gawliau

• Cyfoethogi bara cartref

13. Croen caws

Mae parmesan a chroen caws caled arall yn ychwanegu blas dwfn, sawrus.

Gallwch ei roi mewn:

• Risotto

• Saws tomato

• Cawl (tynnu allan cyn gweini’r bwyd).

14. Ffrwythau goraeddfed

Mae ffrwythau meddal, sydd wedi cleisio neu sy’n oraeddfed, yn berffaith ar gyfer eu coginio.

Gallwch eu defnyddio mewn:

• Smwddi

• Bara banana

• Compot

• Bagiau ffrwythau yn y rhewgell i’w defnyddio rywdro arall

15. Coesynnau madarch

Yn llawn umami, ni ddylai coesynnau madarch gael eu gwastraffu.

Gallwch eu defnyddio mewn:

• Pasta

• Stwffin

• Risotto

• Omled

16. Croen winwns

Mae croen winwns yn ychwanegu lliw a dyfnder i stoc.

Gallwch ei ddefnyddio i greu:

• Stoc llysiau

• Potes neu gawl (tynnwch nhw allan cyn gweini)

17. Dŵr pasta

Un o'r triciau cegin ddiwastraff symlaf.

Gallwch ddefnyddio dŵr pasta i:

• Dewhau sawsiau

• Gwneud pesto yn llyfnach

• Dod â sawsiau tomato neu hufen at ei gilydd

Dysgwch fwy

Nid oes rhaid i leihau gwastraff bwyd fod yn gymhleth - mae'n ymwneud â defnyddio'r hyn sydd gennych eisoes. Os ydych chi'n chwilio am ffyrdd symlach o arbed arian, lleihau gwastraff a choginio'n fwy cynaliadwy, archwiliwch ein hadran Dewisiadau Bwyd Gwyrdd. Fe welwch awgrymiadau ar fwyta bwydydd tymhorol, coginio'n effeithlon, a gwneud dewisiadau bob dydd sy'n cefnogi Cymru fwy gwyrdd.