Cyhoeddi yn gyntaf: 26 Mawrth 2026 -
Wedi diweddaru: 26 Mawrth 2026 -
Gwiriwyd gan ein Panel Golygyddol
Arloesi hinsawdd yng Nghymru: Pam ei fod yn bwysig a beth sy'n digwydd nawr
Ledled Cymru, mae pobl yn gweithio ar arloesi gwyrdd, ynni glân, lleihau gwastraff, a ffyrdd newydd o redeg gwasanaethau bob dydd sy'n costio llai, yn gwastraffu llai, ac yn gweithio'n well yn y tymor hir. Nid yn ddamcaniaethol. Nid mewn adroddiadau yn unig. Ond mewn cymunedau go iawn, trefi go iawn, pentrefi go iawn.
:fill(transparent)){kind=spacer}
:fill(fff))
Pam mae angen arloesi hinsawdd ar Gymru
Mae pob gwelliant i fywyd bob dydd yn dechrau gyda rhywun yn rhoi cynnig ar rywbeth newydd
Dyna'r ysbryd y tu ôl i arloesi hinsawdd yng Nghymru: rhoi cynnig ar syniadau newydd synhwyrol cyn iddynt fod yn amlwg, a chyn iddynt fod yn berffaith.
Beth mae arloesi hinsawdd yng Nghymru yn ei olygu
Yn syml, mae arloesi hinsawdd yng Nghymru yn ymwneud â meddwl am syniadau gwell a'u profi i:
Gwresogi cartrefi yng Nghymru
Pweru ysgolion ac adeiladau cyhoeddus
Cynnal ffermydd a busnesau gwledig
Lleihau gwastraff ac ailddefnyddio yn fwy
Rhedeg gwasanaethau cyhoeddus mewn ffyrdd rhatach a glanach
Mae arloesi yn helpu i symud syniadau o:
“Gallai hyn weithio” → “Mae’n gweithio fan hyn” → “Gallai weithio ledled Cymru.”
Dyma sut olwg sydd ar arloesi yn y sector cyhoeddus yng Nghymru pan gaiff ei wneud yn iawn: dechrau'n fach, ei brofi mewn mannau go iawn, yna tyfu'r hyn sy'n gweithio.
Bydd rhai prosiectau'n gweithio'n wych ledled Cymru. Bydd eraill ond yn gweithio mewn rhai rhannau o Gymru, ac ni fydd rhai'n gweithio o gwbl. Ond mae ei brofi yn gyntaf yn arbed amser ac arian.
Dyna sut mae buddsoddiad clyfar mewn arloesi yn gweithio. Mae dysgu'n gyflym yn well nag esgus bod popeth yn berffaith.
Problemau go iawn, lleoedd go iawn, treialon go iawn
Yn 2024, lansiodd Llywodraeth Cymru raglen arloesi newydd i Gymru sy'n canolbwyntio ar ddatrys heriau lleol go iawn.
Yn hytrach na dechrau gyda thechnoleg, dechreuodd gyda chymunedau a chynghorau yn gofyn:
Sut ydyn ni'n helpu Cymru wledig i ddefnyddio ynni'n well heb orlwytho rhwydweithiau pŵer lleol?
Sut ydyn ni'n cael mwy o ynni adnewyddadwy yng Nghymru fel bod hynny o fudd i bobl leol?
Sut ydyn ni'n rhedeg cerbydau'r cyngor a gwasanaethau cyhoeddus mewn ffyrdd glanach, rhatach, sy'n gweithio o ddydd i ddydd?
Yng Nghymru, arloesi sy’n seiliedig ar le yw hyn, gan ddechrau gyda'r hyn sydd ei angen ar bobl mewn gwirionedd.
Beth sy'n cael ei brofi:
Prosiectau sy'n edrych ar ddefnydd ynni yng nghefn gwlad Cymru
Gwaith ar danwyddau newydd ac opsiynau gwefru ar gyfer cerbydau'r sector cyhoeddus
Ni wnaeth pob syniad basio'r prawf. Dyna'r pwynt.
:fill(transparent)){kind=spacer}
:fill(fff))
Beth sy'n digwydd ledled Cymru ar hyn o bryd?
Ar hyn o bryd, mae prosiectau arloesi hinsawdd yng Nghymru yn cael eu profi yn y mannau canlynol:
Canolbarth Cymru
Ynni cymunedol
Ffyrdd newydd i bentrefi rannu a rheoli ynni.
Ailddefnyddio gwastraff fferm
Troi gwastraff fferm yn rhywbeth defnyddiol.
Ffermio cynaliadwy
Profi sut olwg allai fod ar laeth effaith is o Gymru.
Dadgarboneiddio'r diwydiant coedwigaeth a phren
Defnyddio ynni adnewyddadwy i greu hydrogen i gymryd lle tanwydd diesel.
Rhondda Cynon Taf
Ynni dŵr
Prosiect ynni bach sy'n cael ei bweru gan ddŵr yng Nghwm Clydach.
Ynni lleol
Ysgol sy'n defnyddio mwy o drydan a gynhyrchir yn lleol yn hytrach na'i brynu i mewn.
Prifddinas-ranbarth Caerdydd
Lorïau bin glanach
Treialu lorïau biniau glanach newydd mewn dwy ardal cyngor.
Mae hyn i gyd yn cefnogi twf gwyrdd yng Nghymru, arloesi ynni glân, ac atebion o Gymru i broblemau bob dydd.
Pam mae hyn yn bwysig i fywyd bob dydd yng Nghymru
Mae'n ymwneud â:
Biliau is
Ynni lleol mwy dibynadwy
Llai o wastraff
Bwyd a ffermio lleol cryfach
Gwasanaethau cyhoeddus sy'n costio llai i'w rhedeg
Dechreuodd pob prosiect ynni glân llwyddiannus, pob cynllun lleihau gwastraff craff, pob ffordd well o redeg gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru fel treial bach. Ni fydd popeth yn gweithio, ond bydd Cymru yn symud yn gyflymach, yn gwastraffu llai o arian, ac yn cael canlyniadau gwell oherwydd ein bod yn barod i roi cynnig arni.
