Sut i helpu bywyd gwyllt y gwanwyn hwn: Tips ar gyfer draenogod, brogaod a gwenyn

Pan ddaw adeg gaeafgysgu i ben ym mis Mawrth, mae anifeiliaid fel draenogod a llyffantod yn dechrau ymddangos. Felly beth allwch chi ei wneud i'w helpu wrth iddyn nhw chwilio am fwyd neu gymar?

Yn ôl Marianne Evans, Swyddog Ymgysylltu Gwylltach Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru, y cam cyntaf yw creu cynefin a darparu bwyd a dŵr iddyn nhw. Mae'r rhain yn gamau gweithredu pwysig a gallan nhw wneud byd o wahaniaeth.

Sut i greu mannau sy'n gyfeillgar i fywyd gwyllt gartref

Gadewch ddant y llew i wenyn

Mae gadael blodau dant y llew i dyfu ar eich lawnt yn darparu ffynhonnell neithdar sydd ei angen yn fawr ar freninesau cacwn wrth iddyn nhw baratoi i ddechrau cytref newydd.

Adeiladu pentwr coed ar gyfer draenogod ac infertebratau

Gwnewch bentwr coed o ffyn, dail a brigau i annog draenogod i adeiladu nythod a chreu cartref i infertebratau. Bydd draenogod yn eu bwyta wrth iddyn nhw greu nyth.

Ychwanegu pwll gardd bach

Bydd adeiladu pwll gyda phlanhigyn dyfrol neu ddau yn darparu dŵr i adar sy'n mynd heibio yn ogystal â bod yn gartref i amffibiaid.

Ond beth os nad oes gennych chi ardd, neu os ydych eisoes wedi gwneud yr holl bethau hyn? Efallai ei bod yn bryd ichi gymryd rhan mewn bach o wyddoniaeth dinasyddion!

Beth yw gwyddoniaeth dinasyddion?

Gwyddoniaeth ddinasyddion yw pan fydd pobl gyffredin yn helpu i gasglu gwybodaeth ar gyfer ymchwil wyddonol go iawn. Mae'n caniatáu i unrhyw un, waeth beth fo'u cefndir neu brofiad, gyfrannu at gadwraeth bywyd gwyllt.

Drwy gofnodi'r hyn a welwch wrth gerdded neu dreulio amser yn yr awyr agored, rydych chi'n helpu arbenigwyr i weld newidiadau yn niferoedd a chynefinoedd rhywogaethau. Mae'r data hwn yn eu helpu i benderfynu ble y dylid canolbwyntio ymdrechion cadwraeth.

Sut allwch chi gymryd rhan mewn gwyddoniaeth ddinasyddion

Chwiliwch am brogaod

Mae amser y gwanwyn yn hanfodol ar gyfer cofnodi grifft y broga. Bu dirywiad aruthrol yn nifer yr amffibiaid yn y DU, felly mae cadw golwg ar eu lleoliadau a'u niferoedd yn hanfodol er mwyn eu diogelu.

Mae Freshwater Habitats Trust yn gofyn i bobl gymryd rhan yn yr Arolwg Grifft gan PondNet. Mae'r arolwg hwn yn rhedeg tan ddiwedd mis Mai, a'r cyfan mae angen ichi ei wneud yw mynd am dro ger corff dŵr fel pwll, ffos neu lyn a gweld beth allwch chi ei weld.

Os dewch o hyd i grifft broga, grifft llyffant neu froga neu lyffant sy'n oedolyn:

• Tynnwch lun yn ofalus

• Cyfrifwch nifer y clystyrau silio

• Nodwch unrhyw lyffantod neu frogaod sy'n oedolion sy'n bresennol

Mae'n cymryd tua pum munud i lenwi'r arolwg hwn a byddwch chi wedi gwneud eich gweithred dda am y diwrnod.

Tip: Cofiwch bydd grifft y broga mewn clystyrau a bydd grifft y llyffant mewn llinellau hir.

Ewch ar daith gerdded gwenyn

Er mwyn helpu ein cacwn annwyl, gallwch gymryd rhan mewn Taith Cerdded Gwenyn fisol ar gyfer yr Ymddiriedolaeth Cadwraeth Cacwn.

Mae pryfed fel gwenyn dan fygythiad gan blaladdwyr, colli cynefinoedd a newid hinsawdd. Drwy gofnodi pa rywogaethau o wenyn rydych chi wedi'u gweld a ble rydych chi wedi eu gweld nhw, gallwch helpu i gadw golwg ar eu niferoedd ac yn cyfrannu at eu cadwraeth.

Mae'r arolygon BeeWalks yn:

• Monitro nifer y cacwn ar draws llwybrau cerdded sefydlog o 1-2km ledled Prydain

• Dibynnu ar fwy na 800 o wirfoddolwyr i helpu i adnabod a chyfrif cacwn

• Digwydd unwaith y mis o fis Mawrth i fis Hydref

Neu os hoffech chi gofnodi cacwn hyd yn oed pan nad yw'r arolwg yn rhedeg, lawrlwythwch yr ap iRecord a dechrau arni heddiw!

Priffyrdd ar gyfer draenogod

Yn olaf, ffefryn pob teulu, y draenog. Mae'r creadur hwn yn cysgu yn ystod y gaeaf ac yn ymddangos rhwng canol mis Mawrth a dechrau mis Ebrill - ac yn aml mae chwant bwyd a syched arnyn nhw.

Gallwch chi helpu draenogod drwy:

• Osod hambyrddau bas o ddŵr

• Darparu bwyd fel bwyd cath sy'n seiliedig ar gig neu fwyd draenog arbennig

• Creu 'priffordd draenog', bwlch o leiaf 13cm x 13cm rhwng ffiniau eiddo i'w helpu i ddod o hyd i fwyd a lloches yn haws

P'un a ydych chi'n eu gweld yn eich gardd neu i lawr lôn, mae'n bwysig cofnodi eich bod wedi gweld un. Mae niferoedd draenogod yn dirywio yn y DU ac maen nhw bellach wedi'u rhestru fel rhywogaeth o dan fygythiad ar restr goch mamaliaid Prydain.

Yn ystod y 25 mlynedd diwethaf mae niferoedd draenogod wedi gostwng 30% mewn ardaloed trefol ac wedi gostwng hanner mewn ardaloedd gwledig.

Gallwch helpu drwy gofnodi'r draenogod rydych chi wedi'u gweld ar BIG Hedgehog Map Ymddiriedolaeth y Bobl ar gyfer Rhywogaethau mewn Perygl.

Mae pob cam yn cyfri

Pa bynnag gamau rydych chi'n penderfynu eu cymryd, mae popeth yn cyfrif tuag at helpu eich bywyd gwyllt lleol a'i warchod am genedlaethau i ddod.

Dysgwch fwy

Ewch i'r adran bioamrywiaeth a natur am fwy o straeon bywyd gwyllt, neu dysgwch sut y gall hyd yn oed 20 munud y dydd yn yr awyr agored mewn natur hybu eich lles.